1. Hệ thống này không bắt đầu từ tiền, mà từ những gì đang dư thừa

Trong xã hội hiện tại, có một nghịch lý rất lớn:
rất nhiều thứ đang dư thừa, nhưng lại không được kết nối với những nơi đang thiếu hụt.

• Nhà cửa trống, homestay không khai thác hết

• Đất đai bỏ hoang hoặc sử dụng kém hiệu quả

• Người có kỹ năng nhưng không có nơi làm việc

• Người có thời gian nhưng không có hệ thống để đóng góp

• Doanh nghiệp có nguồn lực nhưng không có cộng đồng ổn định để gắn bó

Hệ thống này không tạo ra tài nguyên mới ngay lập tức.
Nó kết nối, chuẩn hóa và chia sẻ lại những gì đã tồn tại, theo nguyên tắc có điều kiện và có trách nhiệm.

2. Ba lớp nền tảng vận hành đồng thời

Hệ thống được tổ chức trên ba lớp song song, không lớp nào đứng một mình.

Lớp 1 – Không gian sống và làm việc thật

Bao gồm:

• Nhà ở cộng đồng

• Farmstay, homestay, nông trại

• Không gian làm việc, học tập, phục hồi

Những không gian này:

• Không chuyển quyền sở hữu

• Chỉ chia sẻ quyền sử dụng có điều kiện

• Được chuẩn hóa về an toàn, quy tắc và thời gian

Mục tiêu không phải là “ở miễn phí”, mà là có nơi để không bị rơi vào bế tắc khi cần.

Lớp 2 – Con người và vai trò rõ ràng

Không có khái niệm “thành viên chung chung”.

Mỗi người tham gia đều thuộc một hoặc nhiều vai trò cụ thể:

• Người học và trải nghiệm

• Người làm và vận hành

• Người đóng góp tài sản hoặc không gian

• Người hướng dẫn, dẫn dắt

• Người xây dựng dự án

• Doanh nghiệp đồng hành

Vai trò không gắn với danh xưng.
Vai trò gắn với việc làm thực tế và thời gian gắn bó.

Lớp 3 – Hệ thống ghi nhận đóng góp

Mọi đóng góp đều được ghi nhận qua một hệ thống điểm nội bộ, dùng để:

• Xác định mức độ truy cập tài nguyên

• Ưu tiên tham gia chương trình

• Quy đổi quyền sử dụng trong hệ sinh thái

Điểm:

• Không phải tiền

• Không giao dịch bên ngoài

• Không mua bán tự do

• Có thể tăng hoặc giảm theo hành vi và thời gian

Điểm chỉ có ý nghĩa bên trong hệ thống, để giữ công bằng và tránh đặc quyền.

3. Hệ thống trao đổi diễn ra như thế nào?

Trao đổi trong hệ thống không giống thị trường tự do.

Không phải ai có nhiều hơn thì lấy nhiều hơn.
Không phải ai trả giá cao hơn thì được ưu tiên.

Mọi trao đổi đều dựa trên:

• Mức độ đóng góp trước đó

• Thời gian tham gia

• Nhu cầu thực tế tại thời điểm đó

• Sự cân bằng chung của cộng đồng

Ví dụ:

• Một người có thể đổi thời gian làm việc để sử dụng không gian sống

• Một doanh nghiệp có thể đổi hạ tầng để tiếp cận nhân sự

• Một chuyên gia có thể đổi tri thức để có nơi làm việc và di chuyển

Không có giao dịch “ẩn”.
Không có mặc cả cá nhân.
Tất cả đều đi qua hệ thống chuẩn.

4. Không có trung tâm quyền lực

Hệ thống này không được điều hành như một công ty truyền thống.

• Không ai sở hữu toàn bộ

• Không ai kiểm soát tuyệt đối

• Không ai có quyền quyết định một mình

Quyền tham gia ≠ quyền kiểm soát.
Đóng góp lớn ≠ chi phối hệ thống.

Mọi quyết định liên quan đến:

• Không gian chung

• Quyền truy cập dài hạn

• Mở rộng hệ sinh thái

đều phải thông qua cơ chế đồng thuận và đánh giá nhiều lớp.

5. Điều gì xảy ra khi có xung đột hoặc lạm dụng?

Hệ thống giả định rằng xung đột sẽ xảy ra.
Và vì vậy, nó được thiết kế để giải quyết xung đột, không né tránh.

• Có quy trình cảnh báo

• Có giai đoạn điều chỉnh

• Có cơ chế tạm ngưng

• Có quyền loại bỏ nếu cần thiết

Không công kích công khai.
Không bêu tên.
Không trừng phạt cảm tính.

Nguyên tắc duy nhất:
Bảo vệ cấu trúc chung quan trọng hơn bảo vệ bất kỳ cá nhân nào.

Nếu bạn đang tìm một nơi “dễ vào – dễ hưởng”, bạn sẽ thấy hệ thống này quá chậm.
Nếu bạn đang tìm một nơi “ai cũng giống ai”, bạn sẽ thấy nó quá nghiêm.

Nhưng nếu bạn hiểu rằng đời sống bền vững cần cấu trúc, thì đây là cách duy nhất để đi xa mà không sụp đổ.